
ABŞ-ın vitse-prezidenti Cozef Baydenin Yaxın Şərq münaqişəsinin nizamlanması ilə bağlı İsrailə ilk səfər günü qalmaqalla yadda qalıb. ABŞ-ın etirazına səbəb yaradan amil isə İsrailin Yerusəlimin ərəblərə aid hissəsində 1600 yeni ev tikmək planlarıdır. Bu plan haqqında ABŞ prezidentinin Yaxın Şərq problemi üzrə xüsusi nümayəndəsi Cozef Mitçellin İsrail və Fələstin tərəfinin sonradan birbaşa dialoqlara başlanılması üçün indiki mərhələdə yalnız vasitəçilərlə danışıqlar aparmağa razılıq verməsini açıqlamasından sonra məlumatlar verilib.
RİA "Novosti"nin məlumatına görə, ABŞ-ın vitse-prezidenti Təl-Əvivin bu qərarını tənqid edib. Vaşinqtonun mövqeyini açıqlayan Bayden vurğulayıb ki, ABŞ sülh naminə risqi göz altına alan münaqişə tərəfini dəstəkləyəcək. Lakin İsrail başqa risqə getməyi qərara alıb. Baydenin Yerusəlimə gəlişi zamanı İsrailin Daxili İşlər Nazirliyi şəhərin ərəblərə məxsus hissəsində 1600 yəhudi evinin tikilməsi barədə planı təsdiqləyib. "Bu qərarın indi, yəni birbaşa danışıqların başlaması ərəfəsində verilməsi hazırda ən çox ehtiyac duyulan etimadın zəifləməsinə atılan addımdır. Bu addım mənim İsraildə olarkən apardığım konstruktiv müzakirələrə tamamilə ziddir", - deyə Bayden vurğulayıb. İsrailin baş naziri isə özünə haqq qazandırmağa çalışıb. "Heç kim sizin səfərinizi pozmaq və ya sizi çətin vəziyyətə salmaq niyyəti güdməyib. Siz İsrailin əsl dostusunuz", - deyə Netanyahu bildirib. O, daxili işlər nazirindən Ramot Şlomo rayonunda vaxtsız başlanılan tikinti işlərinin dayandırılmasını istəyib.
İsrail tərəfinin bu qərarı Fələstin rəhbərliyində də ciddi etiraz yaradıb. Fələstin muxtariyyətinin rəhbəri Mahmud Abbasın köməkçisi Nabil Əbu Rudeyna bildirib ki, bu qərar artıq tərəflərin razılığını da verdiyi birbaşa olmayan sülh danışıqlarının başlanmasını təhlükə altında qoyur: "Yerusəlimin işğal edilmiş rayonlarında 1600 yəhudi evinin inşası ABŞ-ın tərəflər arasında əlaqələrin qurulması cəhdlərini də heçə endirir. Məlum olur ki, İsrail sülh danışıqlarının başlanmasında maraqlı deyil. Biz ABŞ-ı İsrailin bu təxribatına kəskin reaksiya verməyə çağırırıq. İsrailə bu tikinti işlərini dayandırmaq və ədalətli sülhə nail olmaq üçün təzyiqlər göstərilməlidir".
"Yerusəlim böhranı"nın baş nazir Netanyahunu çətin vəziyyətə saldığı bildirilir. Lakin baş nazir və vitse-prezidentin xanımları ilə birgə qeyri-rəsmi naharı zamanı Netanyahu Baydendən üzr istəyib. Qeyd edək ki, Bayden Yerusəlimdən sonra Rəmallaha yollanıb və orada Fələstin muxtariyyətinin başçısı Mahmud Abbasla da danışıqlar aparıb. Bu danışıqlarda Fələstin rəhbərliyinin "Yerusəlim böhranı"ndan yararlanaraq tikinti davam etdiriləcəyi təqdirdə Baydenə danışıqların baş tutmayacağını söyləyəcəyi bildirilir. Lakin Bayden "Həmas" liderləri ilə görüşməyəcək. Bu səbəbdən "Həmas" "Fəth"i İsraillə danışıqlara razılıq verməkdə ittihamlayıb. "Biz elə bir mühit yaratmalıyıq ki, danışıqlar dəstəklənsin, onları çətinləşdirməyək. ABŞ Yerusəlim ətrafında yaranmış problemin yəhudilər, müsəlmanlar və xristianlar üçün nə dərəcədə əhəmiyyətli olduğunu etiraf edir. Biz inanırıq ki, yalnız danışıqlar yolu ilə bütün tərəfləri razı salan həll variantı tapmaq və şəhəri bütün dünya insanları üçün qorumaq mümkündür. Birtərəfli addımlar şəhərin statusu ilə bağlı danışıqları yerindən tərpətməyəcək", - deyə Bayden bildirib.
Bu arada yəhudi tərəfinin birtərəfli qərarını BMT baş katibi Pan Gi Mun da pisləyib. Onun sözlərinə görə, Yerusəlimdə belə evlərin inşası qeyri-qanunidir: "Beynəlxalq hüquq baxımından bu yolverilməzdir və "Yol xəritəsi"ndə İsrailin üzərinə götürdüyü öhdəliklərə ziddir. Bu addım sülh prosesinə də mənfi təsir göstərir". Qeyd edək ki, BMT-nin baş katibi Moskvada Yaxın Şərq münaqişəsinin həlli ilə məşğul olan "dördlük" nümayəndələri ilə görüşdən sonra İsrailə gedəcək. Oradan Qəzza zolağına və İordan çayının qərb sahillərinə də baş çəkəcək. Qeyd edək ki, Moskvada Sergey Lavrov, Hillari Klinton və Ketrin Eştonun görüşünün keçirilməsi İsraillə Fələstin arasında sülh danışıqlarının yenidən başlanmasına ümiddlərin yaranması ilə bağlıdır. Artıq tərəflərin bu danışıqlara başlanması ilə bağlı razılıq verdikləri də rəsmi şəkildə açıqlanıb.