Dəm qazından zəhərlənmə halları ara vermir. Bu günlərdə 3 nəfərlik ailə də belə bir hadisənin qurbanı oldu. Ötən gün isə bəd xəbər Gəncədən gəldi. Gəncə şəhər sakini - 16 yaşlı Fəxrəddin Əsəd oğlu Əsgərov yaşadığı evin hamamında dəm qazından zəhərlənərək dünyasını dəyişib. Zərərçəkən xəstəxanaya çatdırılsa da, onun həyatını xilas etmək mümkün olmayıb.
   
   Dünən paytaxtda dəm qazından daha 1 boğulma hadisəsi isə Əzizbəyov rayonunda qeydə alınıb. Rayonun polis idarəsindən verilən məlumata görə, hadisə Qala qəsəbəsində baş verib: "Qəsəbə sakini - 16 yaşlı Ülvi Şəkərli atası Ədalət Şükürlüyə məxsus "Mercedes" markalı avtomobili yolların buz bağlaması səbəbindən qaraja sala bilməyib. Gecəni maşında keçirmək qərarına gələn yeniyetmə dəm qazından boğularaq ölüb".
   
   Statistik məlumatlara görə, ötən il dəm qazından 1223 nəfər zəhərlənib. Onlardan 16 nəfər dünyasını dəyişib. Bununla belə, dəm qazının sızması nəticəsində bir çox yaşayış mənzilində və obyektlərdə də partlayış hadisələri baş verdi. Bədbəxt hadisələrin əksəriyyəti isə paytaxt ərazisində qeydə alınıb. Bu il də oxşar vəziyyət davam edir. Artıq insanlarda qaza qarşı xof yaranıb.
   
   Soyuq günlərdə nə qazsız qalmaq olur, qazdan istifadə isə həyatı bahasına başa gəlir. Bəs nə etməli?
   
   
   
   Kimdir günahkar?
   
   
   
   Son vaxtlar az qala hər gün eşitdiyimiz bu hadisələrdə tez-tez əlaqədar qurumlar suçlu bilinir. Belə ki, təbii qazın tərkibinə hava vurulması ilə bağlı narazılıqlar dilə gətirilir. Ehtimallara görə, qaza hava vurulduğundan mənzilləri qızdırmaq çətinləşib. Belə ki, əvvəlki təyziqlə qaz verilsə də, qaz ancaq sobanı qızdırır. O da bildirilir ki, mənzillərdə baş verən partlayışlara və dəm qazından boğulmaya səbəb də bu amildir. Ancaq "Azəriqaz"dan bildirildi ki, bütün bu fikirlər əsassızdır: "Partlayışların mütləq əksəriyyəti abonentlərin qazla ehtiyatsız davranması üzündən baş verir. Mənzillərə çəkilən qaz xətlərində çox vaxt rezin birləşmə olur. Həmin birləşmələrdən mənzilə qaz sızır və nəticədə partlayış törənir. O ki qaldı qazın tərkibində hava olmasına, "mavi yanacaq"ın tərkibinə müəyyən miqdarda oksigen vurulmalıdır ki, qaz yansın. Ona görə də qazpaylayıcı stansiyalarda qaza oksigen vurulur. Amma bu o demək deyil ki qaz bütünlüklə oksigenləşdirilir. Hazırda əhaliyə verilən qaz bütün standartlara cavab verir".
   
   
   
   Nəticəsiz mübarizə
   
   
   
   Bəzi mütəxəssislər problemin həlli kimi ilk növbədə tüstü bacalarının təmizlənməsini göstərirlər. Ancaq bu gün əksər paytaxt sakini bu məsələdən xəbərsiz olduğunu və ya bunu əlaqədar qurumların etməli olduğunu deyirlər: "Bu prosesi fərdi şəkildə həyata keçirmək mümkün deyil. Çünki binalarda tüstü bacaları bir-biri ilə əlaqədardır: məsələn: ikinci mərtəbədə təmizlənmə aparılsa da, üçüncü mərtəbədə bu iş görülməsə, heç bir nəticəsi olmayacaq".
   
   Məsələ ilə bağlı Mənzil-Kommunal Təsərrüfat Departementinə müraciət etdik. Həmin qurumdan bu məsələnin problem olduğu bildirilsə də, təmizlənmənin aparılıb-aparılmayacağı ilə bağlı dəqiq məlumat verilmədi.
   
   Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsindən isə bildirildi ki, mənzillərdə dəm qazının yaranmasına səbəb xarici ölkələrdən gətirilən standartlara cavab verməyən qaz sobalarıdır: "Bu istiqamətdə aparılan tədbirlərə baxmayaraq hələ evlərində həmin cihazlardan istifadə edənlər var. Həmin sobaların keyfiyyətsizliyi və düzgün istifadə olunmaması bədbəxt hadisələrlə nəticələnir. Əhalinin diqqətinə çatdıraq ki, bu cür cihazların satışı qadağan edilib. Ancaq hələ də satışda keyfiyyətsiz məişət cihazlarına rast gəlinir. Əhalinin diqqətinə çatdırırıq ki, qaz sobaları alarkən uyğunluq sertifakatı olan cihazlara üstünlük verilsin. Qeyd edək ki, sertifakat verilməyən cihazların satışı qadağandır və belə hallar aşkarlandıqda müvafiq tədbirlər görülür".
   
   
   
   Qadınlar daha tez
   
   zəhərlənir
   
   
   
   1 saylı xəstəxananın toksikologiya şöbəsinin müdiri Azər Maqsudov isə deyir ki, dəm qazı qadınlara daha tez təsir göstərir: "Bu səbəbdən də zəhərlənənlərin çoxu qadındır. Dəm qazı boğulmaları əsasən qapalı mühitlərdə, o cümlədən vanna otağında baş verir. Bu zaman zərif cinsin nümayəndələrinə həmin qaz daha tez təsir edir və onlar qısa zamanda huşsuz vəziyyətə düşür. Ona görə də köməyə adam çığırmağa belə güc tapmırlar. Kişilərin orqanizmi daha möhkəm olduğundan lazım gəldikdə qapını aça bilirlər. Qeyd edim ki, dəm qızı zəhərlənməsinin spesifikasında yaş həddi və zərərçəkənin hər hansı xəstəlik keçirməsi də mühüm rol oynayır. Bu qaz 5 - 10 yaşlı uşaqlara və 60 - 65 yaşlı insanlara daha çox təsir göstərir. Orta və cavan yaşlı insanların isə qaza müqaviməti daha güclüdür".
   
   Mütəxəssis əhalinin diqqətinə çatdırdı ki, hamam otağında və digər qapılı yerlərdə mütləq nəfəslik və yelçəkən qoymadan ordan istifadə etməsinlər. Eləcə də qazla işləyən cihazlar olan evlərdə və obyektlərdə maqnittəsirli spesifik qurğular quraşdırmaq zəruridir. Sözügedən cihazlar həmçinin siqnal və ya işıq da verirlər ki, insan dəm qazından xəbərdar olur".
   
   Mütəxəssis həmçinin əhalinin nəzərinə çatdırır ki, qaz sobaları yandırılan otaqlarda dəm qazının xaric olması üçün otaqların havası tez-tez dəyişdirilməlidir: "Dəm qazı iysiz və rəngsiz olduğu üçün onun otaqda mövcudluğu hiss edilmir. Ona görə də tüstü bacaları təmizlənməli, qaz sobası olan otaqlarda plastik qapı-pəncərələr qoyulmamalıdır. Çünki onlar otağa havanın daxil olmasına maneədir. Zəhərlənmə baş verdikdə isə zəhərlənənə süni nəfəs vermək, soyuq su ilə çimdirmək və dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır".